← AUXILIUM-ITPodatnościIncydentyBlogRSS

8 listopada 2026 · 6 min czytania · Oktawian Żebrowski

NIS2, KSC a cyberterroryzm – czy przepisy i procedury mogą nas uchronić?

NIS2KSCcyberterroryzmOTinfrastruktura krytyczna

Ataki na polskie wodociągi i oczyszczalnie pokazały, że cyberterroryzm to nie science fiction. Co dają ustawa o KSC, NIS2 i stopnie alarmowe CRP – i czego żadne przepisy nie załatwią za nas.

Październik 2025, gminna oczyszczalnia ścieków w Chodaczowie na Podkarpaciu. Wieczorem operator widzi lawinę alarmów: poziom ścieków w jednym z bioreaktorów spada do zera. To nie awaria – ktoś z zewnątrz przejął panel operatorski i w czasie rzeczywistym zmieniał parametry procesu. Panel chroniło czterocyfrowe hasło.

To nie był odosobniony przypadek. Od drugiej połowy 2024 r. podobne ataki dotknęły stacje uzdatniania wody i oczyszczalnie m.in. w Tolkmicku, Małdytach, Sierakowie, Szczytnie, Jabłonnej Lackiej, Kuźnicy i Witkowie. Według wicepremiera i ministra cyfryzacji w samym 2025 r. odnotowano 94 ataki na sektor wodno-kanalizacyjny. W jednym z incydentów opisanych przez CERT Polska atakujący zmienili ustawienia pomp, co doprowadziło do opróżnienia zbiornika i około 6-godzinnej przerwy w dostawie wody dla ok. 2,5 tys. mieszkańców.

Nowa ustawa o KSC, wdrażająca NIS2, obowiązuje od kwietnia 2026 r. Czy przepisy i procedury mogą nas przed tym uchronić? Odpowiedź jest niewygodna: same z siebie – nie. Ale bez nich jest znacznie gorzej.

Haktywizm, sabotaż czy terroryzm?

Ataki na wodociągi zwykle przypisuje się „prorosyjskim haktywistom”, którzy chwalą się nagraniami z przejętych paneli na Telegramie. Granica między haktywizmem a działaniami państwa jest jednak cienka. W grudniu 2025 r. Departament Sprawiedliwości USA oskarżył osobę współpracującą m.in. z grupą CyberArmyofRussia_Reborn o udział w kilkudziesięciu atakach – w tym na systemy SCADA amerykańskich wodociągów – a w akcie oskarżenia wskazano powiązanie jednego z pseudonimów z oficerem rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU. Ta sama grupa była aktywna w Polsce.

Polskie prawo definiuje przestępstwo o charakterze terrorystycznym w art. 115 § 20 Kodeksu karnego – to m.in. czyn zagrożony karą co najmniej 5 lat pozbawienia wolności, popełniony w celu poważnego zastraszenia wielu osób, zmuszenia organów władzy do określonego działania albo wywołania poważnych zakłóceń w ustroju lub gospodarce. Atak, który odcina wodę tysiącom ludzi albo grozi skażeniem, może się w tej definicji zmieścić.

Dla obrońcy ta kwalifikacja ma jednak drugorzędne znaczenie. Operator stacji uzdatniania nie wybiera, czy broni się przed nastolatkiem z Telegrama, czy przed oficerem wywiadu – podatność, którą wykorzystają, jest ta sama.

Co mówią przepisy

Ustawa o KSC (NIS2) – podmioty kluczowe i ważne, w tym przedsiębiorstwa wodociągowe, muszą zarządzać ryzykiem, wdrożyć system zarządzania bezpieczeństwem informacji, obsługiwać podatności, zgłaszać poważne incydenty do CSIRT (24 h / 72 h / miesiąc) i dbać o bezpieczeństwo łańcucha dostaw. Kierownictwo odpowiada osobiście. Szczegóły i terminy opisałem w artykule NIS2 i nowa ustawa o KSC – co musi zrobić Twoja firma.

Ustawa o działaniach antyterrorystycznych – wprowadza m.in. stopnie alarmowe CRP dotyczące zagrożeń w cyberprzestrzeni, obejmujące systemy teleinformatyczne administracji publicznej i infrastruktury krytycznej. Wprowadza je premier w drodze zarządzenia. W listopadzie 2026 r. w całym kraju obowiązują stopnie BRAVO i BRAVO-CRP (przedłużone do 30 listopada), a na wybranych liniach kolejowych – CHARLIE, wprowadzony po aktach sabotażu na kolei.

Ustawa o zarządzaniu kryzysowym – od lipca 2026 r., w ramach wdrożenia dyrektywy CER, wprowadza podmioty krytyczne i obowiązki zwiększania ich odporności – także na sabotaż i zagrożenia hybrydowe. Całą mapę powiązanych przepisów opisałem w artykule Mapa przepisów wokół NIS2 i KSC.

We wrześniu 2026 r. Pełnomocnik Rządu ds. Cyberbezpieczeństwa wydał też rekomendację dotyczącą bezpieczeństwa systemów OT w sektorze wodno-kanalizacyjnym. Jej pierwszy punkt mówi wszystko: odseparować systemy OT od internetu.

Gdzie przepisy naprawdę pomagają

Byłoby niesprawiedliwe twierdzić, że regulacje niczego nie zmieniają. Z mojej perspektywy – osoby, która pracowała przy bezpieczeństwie infrastruktury wodociągowej – dają kilka realnych korzyści:

  • Wymuszają inwentaryzację. Wiele organizacji dopiero przy wdrażaniu KSC odkrywa, że ma panel HMI dostępny z internetu, o którym nikt nie pamiętał.
  • Przenoszą odpowiedzialność na kierownictwo. Gdy zarząd odpowiada osobiście, łatwiej o budżet na segmentację sieci czy monitoring.
  • Uruchamiają wymianę informacji. Zgłoszenia do CSIRT pozwalają ostrzec innych, zanim ten sam atak trafi do kolejnej gminy.
  • Dają wspólny język i minimum. Audytor, dostawca i operator rozmawiają o tych samych wymaganiach.
  • Podnoszą gotowość w kryzysie. Stopień BRAVO-CRP oznacza m.in. wzmożone monitorowanie i całodobową gotowość administratorów systemów publicznych.

Gdzie przepisy nie wystarczą

Papier nie zatrzyma atakującego. Polityka bezpieczeństwa w segregatorze nie zmieni czterocyfrowego hasła na panelu operatorskim. Zgodność „na papierze” bywa nawet groźniejsza niż jej brak, bo daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa.

Najsłabsze ogniwa są najmniejsze. Większość zaatakowanych obiektów to niewielkie gminne stacje i oczyszczalnie – często bez własnego działu IT, z systemami wdrożonymi przez integratora lata temu i zdalnym dostępem „dla wygody serwisu”. Nie każdy taki podmiot podlega pełnym obowiązkom ustawy, a nawet jeśli podlega – brakuje ludzi i pieniędzy.

OT żyje dłużej niż przepisy. Sterowniki i panele pracują 15–20 lat. Część z nich nie ma wsparcia producenta, aktualizacji ani obsługi uwierzytelniania wieloskładnikowego.

Przeciwnik państwowy ma czas i zasoby. Przepisy podnoszą poprzeczkę, ale zdeterminowany atakujący wspierany przez państwo w końcu znajdzie lukę. Pytanie brzmi nie „czy”, tylko co się stanie, gdy już się dostanie.

Co realnie chroni – lista dla operatorów infrastruktury

Ataki na polskie wodociągi nie wymagały zaawansowanych exploitów. Wykorzystywały podstawowe zaniedbania. Dlatego podstawy dają największy zwrot:

  1. Żadnego HMI ani sterownika bezpośrednio w internecie. Zdalny dostęp tylko przez VPN z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym – i tylko wtedy, gdy jest naprawdę potrzebny.
  2. Zmiana domyślnych haseł i kont, wyłączenie nieużywanych kont, zasada najmniejszych uprawnień.
  3. Segmentacja IT/OT – incydent w sieci biurowej nie może przejść do sterowania procesem.
  4. Zdalny dostęp serwisu pod kontrolą – włączany na czas prac, rejestrowany, z wiedzą operatora.
  5. Monitoring i logowanie – logi z zapór, VPN i systemów OT w SIEM; alarm na logowanie spoza godzin pracy czy nietypowe zmiany parametrów.
  6. Tryb ręczny i plan ciągłości działania. Personel musi umieć prowadzić proces bez systemu sterowania. To często ta procedura decyduje, czy incydent skończy się alarmem, czy przerwą w dostawie wody.
  7. Kopie konfiguracji sterowników i projektów HMI – przechowywane offline, sprawdzone.
  8. Ćwiczenia – scenariusz „ktoś zmienia nastawy pomp” przećwiczony na sucho z operatorami, IT i integratorem.
  9. Kontakt z CSIRT ustalony zawczasu – kto zgłasza, jakim kanałem, z jakimi danymi.
  10. Wymagania wobec dostawców i integratorów – zapisane w umowach: hasła, zdalny dostęp, aktualizacje, zgłaszanie incydentów.

Żaden z tych punktów nie wymaga ustawy, żeby zacząć. Ustawa wymaga natomiast, żeby dało się je udowodnić.

Czy przepisy mogą nas uchronić?

Nie w tym sensie, że uchwalenie ustawy sprawi, że ataki ustaną. Cyberterroryzm i sabotaż wymierzony w infrastrukturę krytyczną to element konfliktu hybrydowego, w którym Polska jest jednym z najczęściej atakowanych państw.

Przepisy i procedury robią jednak trzy rzeczy, których nic innego nie zastąpi: wymuszają minimum tam, gdzie go dotąd nie było, skracają czas reakcji, bo wszyscy wiedzą, kto co robi i komu zgłasza, oraz ograniczają skutki, bo organizacja jest przygotowana na sytuację, w której zabezpieczenia zawiodą.

Odporność to nie brak incydentów. To zdolność do tego, żeby woda nadal płynęła z kranów, nawet gdy ktoś właśnie przejął panel operatorski.


Pomagam operatorom infrastruktury – również małym gminnym zakładom – w przeglądzie bezpieczeństwa OT, segmentacji, zabezpieczeniu zdalnego dostępu, monitoringu i przygotowaniu procedur zgodnych z KSC/NIS2. Porozmawiajmy.

Źródła: CyberDefence24 – rekomendacje dla wodociągów i oczyszczalni (wrzesień 2026); Spider's Web – atak na oczyszczalnię w Chodaczowie; CyberDefence24 – zarzuty w USA, aktywność grupy w Polsce; CyberDefence24 – atak na elektrownię i wodociąg; Interia – stopnie alarmowe przedłużone do 30 listopada; PKB24 – czym są stopnie BRAVO i BRAVO-CRP; Kodeks karny, art. 115 § 20; ustawa z 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; stan na listopad 2026 r.

Oktawian Żebrowski – AUXILIUM-IT, Poznań. Ponad 25 lat w administracji systemami krytycznymi (bankowość, infrastruktura wodociągowa); zarządzanie podatnościami, SIEM, hardening i zgodność z KSC/NIS2. Porozmawiajmy o Twojej infrastrukturze.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Masz pytania? Skontaktuj się.