10 listopada 2026 · 4 min czytania · Oktawian Żebrowski
Rosyjskie grupy APT w 2026 roku (1/4): kto atakuje Polskę i dlaczego
GRU, SVR i FSB – kto stoi za rosyjskimi atakami na Polskę w 2026 r., czym różnią się ich grupy APT i jakie wzorce się powtarzają. Część 1 serii.
Rok 2026 zaczął się dla polskiego cyberbezpieczeństwa od mocnego uderzenia. 29 grudnia 2025 roku przeprowadzono skoordynowany, sabotażowy atak na krajową energetykę. W następnych miesiącach pojawiały się kolejne raporty o kampaniach szpiegowskich wymierzonych w administrację, transport i firmy wspierające Ukrainę. W tej serii przyglądamy się, kto stoi za tymi działaniami, jakich technik używa i co z tego wynika dla administratorów i działów bezpieczeństwa.
Czym jest grupa APT
APT (Advanced Persistent Threat) to zespół działający na rzecz państwa lub z jego przyzwolenia. Od zwykłych cyberprzestępców różni się celem. Nie chodzi o szybki zysk, tylko o długotrwały dostęp do sieci ofiary: szpiegostwo, kradzież danych strategicznych, a w skrajnych przypadkach sabotaż. Takie grupy potrafią przygotowywać atak miesiącami. Łączą przy tym własne narzędzia z legalnym oprogramowaniem i usługami chmurowymi, żeby nie wyróżniać się w ruchu sieciowym.
Trzy służby, trzy style działania
Rosyjskie operacje w cyberprzestrzeni prowadzą przede wszystkim trzy służby. Każda ma inny profil:
| Służba | Najważniejsze grupy | Główny cel |
|---|---|---|
| GRU (wywiad wojskowy) | APT28 (Fancy Bear, jednostka 26165), Sandworm / APT44 (jednostka 74455) | szpiegostwo wojskowe i polityczne, sabotaż, ataki niszczące |
| SVR (wywiad zagraniczny) | APT29 (Cozy Bear, Midnight Blizzard) | cicha, długotrwała inwigilacja dyplomacji i administracji |
| FSB (służba bezpieczeństwa) | Centrum 16: Turla, Berserk Bear / Dragonfly; Centrum 18: Star Blizzard | szpiegostwo, dostęp do infrastruktury krytycznej, od niedawna także sabotaż |
Nazwy grup bywają mylące, bo każdy producent zabezpieczeń stosuje własne nazewnictwo. Ten sam zespół może występować jako Sandworm, APT44, Seashell Blizzard czy Voodoo Bear. Czytając raporty, warto pamiętać, że różne nazwy często opisują tę samą jednostkę.
Polska na pierwszej linii
Według raportu ESET obejmującego czwarty kwartał 2025 i pierwszy kwartał 2026 roku grupy powiązane z Rosją skupiały się przede wszystkim na Ukrainie i podmiotach wspierających jej obronność. Polska była w tym czasie jednym z ważniejszych celów. Analitycy ESET wskazują jako najpoważniejszy incydent grudniowy atak na polską firmę energetyczną. W styczniu 2026 roku w kampanii phishingowej APT28 celem obok ukraińskiej administracji stały się także polskie firmy transportowe.
Szerszy obraz daje raport Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego za lata 2024–2025. ABW opisuje w nim m.in. włamania do systemów sterowania w pięciu stacjach uzdatniania wody w 2025 roku (Jabłonna Lacka, Szczytno, Małdyty, Tolkmicko, Sierakowo). W części przypadków napastnicy mogli zmieniać parametry pracy urządzeń, co według ABW stwarzało bezpośrednie zagrożenie dla ciągłości dostaw wody. Do włamań doszło nie przez wyrafinowane exploity, tylko przez słabe hasła i panele zarządzania wystawione do internetu. Szerzej o atakach na wodociągi pisałem w artykule NIS2, KSC a cyberterroryzm. Jako najistotniejszych aktorów zagrażających Polsce ABW wymienia APT28, APT29 oraz białoruską grupę UNC1151 (operacja Ghostwriter).
W lipcu 2026 roku Unia Europejska i Wielka Brytania po raz pierwszy wspólnie przypisały odpowiedzialność za grudniowy atak na polską energetykę konkretnej jednostce, czyli Centrum 16 FSB. Jednocześnie nałożyły na rosyjskie podmioty największy dotąd pakiet sankcji za działania w cyberprzestrzeni. Szczegóły opisujemy w części 4.
Wspólne cechy rosyjskich operacji w 2026 roku
Z publikacji z ostatnich miesięcy wyłania się kilka powtarzających się wzorców:
- Bardzo szybkie wykorzystywanie podatności. APT28 użyła luki w Microsoft Office (CVE-2026-21509) w ciągu kilku dni od publikacji poprawki, a infrastrukturę przygotowała jeszcze przed ujawnieniem podatności.
- Proste środki, duży efekt. Domyślne hasła na urządzeniach brzegowych, panele dostępne z internetu, makra w dokumentach Office. Napastnicy nie potrzebują zero-dayów, jeśli podstawy higieny bezpieczeństwa nie są zachowane.
- Nadużywanie legalnych usług. Webhooki, chmurowe magazyny plików i publiczne platformy służą za kanały dowodzenia i wycieku danych, więc ruch napastnika wygląda jak zwykła praca użytkownika.
- Urządzenia brzegowe jako wejście. Firewalle, routery i koncentratory VPN źle skonfigurowane lub niezałatane były punktem wejścia w wielu opisanych incydentach.
- Zacieranie granicy między szpiegostwem a sabotażem. Grupy kojarzone dotąd z cichym zbieraniem informacji zaczęły przeprowadzać operacje niszczące.
Co dalej w serii
- Część 2: GRU, czyli APT28 i Sandworm: kampanie phishingowe z exploitami Office oraz wipery wymierzone w energetykę.
- Część 3: SVR i APT29: przejmowanie kont Microsoft 365 przez hotelowe Wi-Fi i ataki na smartfony.
- Część 4: FSB i Centrum 16: Turla, atak na polską energetykę i sankcje UE.
Każda część kończy się listą praktycznych działań obronnych. Aktualne, aktywnie wykorzystywane podatności publikuję codziennie w Alertach o podatnościach.
Pomagam firmom i operatorom infrastruktury ocenić, na ile są narażone na opisane techniki – od urządzeń brzegowych i zdalnego dostępu po monitoring w SIEM. Porozmawiajmy.
Źródła
- ESET: Wojna mocarstw w sieci – chińskie i rosyjskie grupy cyberszpiegów (raport APT Q4 2025–Q1 2026)
- Forsal: Rosyjski atak na Polskę – raport wskazuje, gdzie idzie główne uderzenie
- Security Affairs: Cyberattacks on Poland's Water Plants
- OKO.press: Cyberszpiedzy ze wschodu wciąż atakują Polskę – raport ABW
- gov.pl: Statement on Russian malicious activities in cyberspace (13.07.2026)